← Công cụ và hướng dẫn đời sống
Mấy ngày sau khi bão hoặc lũ đi qua: việc làm trước là ghi lại
Gió đã ngừng, nước đã rút, việc đầu tiên đa số người làm là dọn dẹp. Dọn dẹp là đúng, nhưng xếp trước nó là ghi lại: dọn đi rồi, không ai còn thấy được thiệt hại trông thế nào. Bài này nói về thứ tự của mấy ngày đó, và mỗi bước cần để lại những gì.
Trước khi quay về, xác nhận đã được phép về
Chính quyền sẽ dỡ lệnh theo từng khu, và thời điểm dỡ lệnh với chuyện trông có an toàn hay không là hai chuyện khác nhau. Đường có thể đã thông, nhưng điện, gas hoặc nước uống chưa có lại.
Trang này có một bài khác về “thuật ngữ thời tiết và mức cảnh báo: watch và warning không phải là một”. Thông báo dỡ lệnh cũng dùng cùng bộ từ đó, nên cách đọc trong bài kia lúc này vẫn có ích.
Vào nhà, việc đầu tiên là chụp, không phải dọn
Chụp từ bên ngoài, chụp dần vào trong, mỗi phòng đều chụp ở góc nhìn ra được vị trí. Vết nước phải chụp thấy được độ cao, mái nhà phải chụp thấy được phạm vi. Ngày tháng sẽ được lưu trong tệp, không cần ghi riêng.
Trang này có một bài khác về “ngay lúc sự việc xảy ra cần giữ lại gì: bốn loại ghi chép chứng minh những điều khác nhau”. Ảnh chứng minh tình trạng, giấy tờ chứng minh đã trả tiền, ghi chép của bên thứ ba chứng minh thời điểm; sau thiên tai cả ba loại này đều dùng đến.
- Việc có thể làm ngay
- Mỗi phòng chụp toàn cảnh trước, rồi chụp chi tiết
- Đồ bị hư chụp riêng từng món, thấy được mã sản phẩm hoặc nhãn thì càng tốt
- Vết nước chụp thấy độ cao, dùng tay hoặc thước làm tỷ lệ
- Chụp trước khi vứt, kể cả những thứ đã bốc mùi
Báo cáo có thứ tự trước sau
Báo trước cho bên giúp chuyện không tệ thêm: chủ nhà hoặc công ty quản lý, công ty tiện ích (điện, nước, gas), và bảo hiểm. Ba bên cần những thứ khác nhau, nhưng bên nào cũng cần ngày tháng.
Trang này có một bài khác về “khi mất điện: trước hết xem phạm vi, vì nó quyết định bạn gọi cho ai”. Trang này có một bài khác về “khi khẩn cấp nên gọi số nào, nói gì”. Hai bài đó xử lý lúc đang xảy ra; mấy ngày sau thiên tai thì phải gọi một loạt số khác.
Nhà thuê: ranh giới trách nhiệm vẫn như thường ngày
Phần kết cấu tòa nhà và thiết bị cố định thường thuộc phía chủ nhà, đồ đạc của riêng bạn thường thuộc phía bạn. Ranh giới này không đổi sau thiên tai, chỉ có quy mô là đổi.
Trang này (trang Thuê nhà) có một bài khác về “đồ hư thì báo sửa thế nào: một cách làm không để kéo thành tranh chấp”. Trang này (trang Thuê nhà) có một bài khác về “vấn đề không nằm ở căn của bạn: tầng trên thấm xuống, nhà bên đang sửa, tòa nhà cúp nước”. Sau thiên tai cả hai bài đều dùng được, và phải làm bằng văn bản.
Phía bảo hiểm: việc làm trong mấy ngày đầu là quan trọng nhất
Số hồ sơ khai báo, tên nhân viên giám định bồi thường (adjuster), ngày của từng cuộc gọi — mấy thứ này phải ghi từ ngày đầu tiên. Sửa tạm thì có thể làm trước, nhưng phải giữ hóa đơn, và phải hỏi rõ khoản nào được tính vào bồi thường.
Trang này có một bài khác về “khai báo một lần yêu cầu bồi thường: việc làm trong mấy ngày đầu, loại bảo hiểm nào cũng giống nhau”. Trang này (trang Mua nhà) có một bài khác về “sau khi gửi yêu cầu bồi thường bảo hiểm nhà: khoảng thời gian này bạn phải giữ được dòng thời gian”.
Tiền đã tiêu cũng là ghi chép
Ở khách sạn, ăn ngoài, mua máy bơm nước hoặc máy hút ẩm, sửa tạm — mấy khoản này trong một số hợp đồng bảo hiểm (insurance policy) có thể khai được. Không có hóa đơn thì không có khoản này.
Trang này (trang Tiền bạc) có một bài khác về “chứng từ thanh toán phải giữ bao lâu, giữ loại nào”. Xấp giấy sau thiên tai phải để riêng, đừng trộn vào hóa đơn thường ngày.
Trang này có một bài khác về “mất điện hoặc cúp nước tạm thời: trước hết xem chỉ nhà bạn hay cả con đường”. Cách làm trong mấy tiếng đang bị cắt nằm ở bài đó.
Phạm vi của bài này
Bài này nói về thứ tự ghi lại, báo cáo và liên lạc; đây là cách làm. Bài không đưa ra hướng dẫn nào về dọn dẹp, sửa chữa, điện, gas hay an toàn kết cấu, không đánh giá thiệt hại nào có an toàn hay sửa được không, không mô tả phạm vi bồi thường của bất kỳ hợp đồng bảo hiểm nào, cũng không phải là lời khuyên về bảo hiểm, pháp lý hay tài chính.
Trước khi quay về tòa nhà bị ảnh hưởng, hãy theo thông báo chính thức của chính quyền; nếu có lo ngại về an toàn thì đừng vào, và liên lạc dịch vụ khẩn cấp hoặc người có chuyên môn ở địa phương. Phạm vi bồi thường hãy theo điều khoản hợp đồng bảo hiểm của bạn và hướng dẫn chính thức của công ty bảo hiểm.
Điểm chính
Trước khi quay về, xem thông báo dỡ lệnh theo khu của chính quyền; đường thông không có nghĩa là điện, gas và nước uống đã có lại. Vào nhà, việc đầu tiên là chụp không phải dọn, vì dọn rồi thì không ai thấy được thiệt hại trông thế nào. Mỗi phòng chụp toàn cảnh rồi chụp chi tiết, vết nước chụp thấy độ cao, chụp trước khi vứt. Thứ tự báo cáo là chủ nhà hoặc công ty quản lý, công ty tiện ích, bảo hiểm; ba bên cần những thứ khác nhau nhưng đều cần ngày tháng. Nhà thuê thì ranh giới trách nhiệm vẫn như thường ngày, chỉ quy mô là đổi, và phải làm bằng văn bản. Phía bảo hiểm, từ ngày đầu ghi số hồ sơ khai báo, tên nhân viên giám định và ngày của từng cuộc gọi; giữ hóa đơn sửa tạm. Tiền ở khách sạn, ăn ngoài, mua thiết bị trong một số hợp đồng bảo hiểm có thể khai được; không có hóa đơn thì không có khoản này.