Có người nhờ bạn thông dịch giùm: trước hết phân rõ lần này có hợp để bạn làm không

Trước hết chia thành ba loại hoàn cảnh

Loại thứ nhất là chuyện hằng ngày: hỏi đường, làm điện thoại, nói với hàng xóm một chuyện. Loại thứ hai là chuyện có lưu hồ sơ: buổi họp ở trường, qua lại với chủ nhà, tranh chấp với một doanh nghiệp. Loại thứ ba là những nơi chính cơ quan thường cung cấp thông dịch: các hoàn cảnh liên quan đến y tế và pháp lý. Khác biệt giữa ba loại nằm ở chỗ dịch sai thì hậu quả rơi vào ai.

Trang này có một bài khác về “khi cần người giúp bạn nghe hiểu: trước hết hỏi bên kia cung cấp gì”. Phần “bên kia cung cấp gì” liệt kê ở bài đó, lật ngược lại chính là căn cứ để bạn phán đoán lần này có nên do bạn đứng ra không.

• Việc có thể làm ngay
• Chuyện hằng ngày: giúp thì giúp thôi
• Chuyện có lưu hồ sơ: giúp được, nhưng phải ghi lại ai đã nói gì
• Chuyện cơ quan có cung cấp: trước hết hỏi bên kia có không, thường là có

Trước hết hỏi một câu “bên mình có thông dịch viên không”

Câu này bạn hỏi cũng được. Nhiều cơ quan có thông dịch qua điện thoại hoặc nhân viên tại chỗ, chỉ là không chủ động nói ra. Hỏi rồi bên kia nói không có, bạn mới quyết định có tự đứng ra không — như vậy khác hẳn với ngay từ đầu đã tự đứng ra.

Trang này (trang Giáo dục) có một bài khác về “xác nhận phụ huynh tự mình nhận được những hỗ trợ ngôn ngữ nào”. Phía trường học làm rất rõ ràng, các cơ quan khác phần lớn cũng làm theo kiểu đó: có, nhưng bạn phải hỏi.

Mấy việc bạn giúp được, và mấy việc không nên quyết định thay người kia

Chuyển lời người kia nói sang tiếng Anh, đó là giúp. Quyết định thay người kia có ký không, có đồng ý không, có chấp nhận một điều kiện không, thì đã không còn là dịch nữa. Ranh giới này tại chỗ rất dễ bị mờ đi, vì nhân viên phụ trách sẽ rất tự nhiên nhìn vào bạn mà nói.

Trang này (trang Visa) có một bài khác về “lo giấy tờ giùm người nhà: trước hết làm rõ việc nào bạn không được làm thay”. Ranh giới ở bài đó, trong hoàn cảnh nói chuyện trực tiếp cũng là cùng một ranh giới.

Dịch giấy tờ là chuyện khác

Giúp nghe bằng lời nói và dịch một giấy tờ phải nộp đi có yêu cầu hoàn toàn khác. Loại sau thường có quy định về hình thức và tư cách người dịch, bạn dịch giỏi tới đâu cũng chưa chắc được tính.

Trang này (trang Visa) có một bài khác về “giấy tờ không phải tiếng Anh khi nào cần dịch, phải dịch tới mức nào”. Trước khi nhận lời, xem qua bài đó có thể đỡ phải làm lại một lần.

Ghi lại ai đã nói gì

Với loại hoàn cảnh có lưu hồ sơ, xong việc thì gửi bổ sung một tin nhắn cho người kia: hôm nay đã nói gì, bên kia trả lời gì, bước tiếp theo là gì. Làm vậy là bảo vệ người được giúp, vì chính họ cũng không chắc phiên bản mình nghe được có đúng không.

Trang này (trang Thuê nhà) có một bài khác về “không nói cùng một ngôn ngữ với chủ nhà: những thứ quan trọng phải để lại bằng chữ”. Cách làm đó còn quan trọng hơn khi bạn là người đứng giữa, vì tại chỗ chỉ có bạn hiểu được cả hai bên.

Nói “lần này tôi không hợp” thế nào

Không cần giải thích nhiều. “Chỗ này chắc họ có thông dịch viên, để tôi hỏi giùm bạn” là đủ, và tốt cho cả hai bên hơn là gồng lên làm. Bạn vẫn có thể đi cùng, chỉ là không làm người dịch.

Trang này (trang Xe) có một bài khác về “có người hỏi bạn chở họ một đoạn được không: mấy việc nên hỏi rõ trước khi nhận lời”. Hai kiểu nhờ vả này thường xuất hiện cùng một ngày, và có thể nhận lời riêng từng cái.

Phạm vi của bài này

Bài này nói về cách phán đoán và những câu cần hỏi — tức là cách làm. Bài không giải thích nghĩa vụ cung cấp hỗ trợ ngôn ngữ của bất kỳ cơ quan nào, không đánh giá bất kỳ hình thức sắp xếp thông dịch nào, không đưa ra bất kỳ lời khuyên pháp lý hay y tế nào, và cũng không giải thích yêu cầu tư cách đối với việc dịch bất kỳ giấy tờ nào.

Hỗ trợ ngôn ngữ của từng cơ quan, hãy lấy thông tin chính thức của cơ quan đó làm chuẩn; yêu cầu về dịch giấy tờ, hãy lấy quy định của nơi nhận hồ sơ làm chuẩn.